حضانت فرزندان

در بدو امر بهتر است به تعریف لغوی حضانت بپردازیم.

حضانت به معنای پرورش و تربیت و نگهداری میباشد  و نباید با معنای تربیت و ولایت به یک معنا دانست زیرا ولایت به معنای اداره امور مالی کودک خواهد بود که قابل انتقال هم خواهد بود و تربیت مربوط به امور معنوی میباشد.

طبق تعریف قانون مدنی حضانت فرزند هم حق و هم تکلیف والدین میباشد،بنابراین نمیتوان بدون دلیل موجه قانونی حق حضانت را از آنان سلب نمود و همچنین والدین نمیتوانند از حضانت فرزند خود سر باز زنند و آن را ساقط کنند اما میتوانند هر یک به نفع دیگری حضانت را از خود صرف نظر کنندو بسپارند به دیگری  ولی اگرهر یک کوتاهی کنند در نگهداری فرزندشان حق حضانت ساقط میشود.

بنا براین در حالت عادی و در زندگی مشترک حق حضانت با والدین میباشد.

در صورتی که والدین از هم جدا شوند :

  • طبق قانون مدنی تا 7 سالگی حضانت با مادر است (چه دختر چه پسر)
  • از 7 سالگی با پدر است(چه دختر چه پسر)
  • بعد از آنکه فرزند به سن بلوغ رسید خود او میتواند تعیین کند که با کدام یک از والدین زندگی کند اما اگر فرزند زندگی با مادر را انتخاب کند پدر او موظف به تامیین مخارج او خواهد بود.
  • قبل از سن بلوغ خود کودک نمیتواند برای اینکه ادامه ی زندگی اش با کدام یک از والدین باشد تصمیم بگیرد.

(سن بلوغ برای دختر 9 سال تمام قمری است و برای پسر 15 سال تمام قمری است.)

مساله سن که برای حضانت مطرح شد  برخی شرایط استثنایی تغییر خواهد کرد بدین منظور که گاها بنا به دلایلی که ذکر خواهیم کرد حضانت از مادر ساقط خواهد شد و فرزند قبل از سن 7 سالگی به پدر داده میشود و بالعکس .

نکته:

در صورتی که پدر از دادن فرزند زیر هفت سال به مادر خودداری کند مادر  با مراجعه به دادگاه برای صدور دستور موقت  برای استرداد (پس دادن) فرزند درخواست دهد. با توجه به این‌که حضانت فرزند زیر 7 سال با مادر است، نیازی نیست که امری را در دادگاه اثبات کند و دادگاه بی‌درنگ حکم استرداد طفل را صادر می‌کند. این حکم فوراً قابل اجرا است.

همچنین اگر بعد از سن 7 سالگی مادر بتواند عدم صلاحیت پدر را ثابت کند و در نهایت با تصمیم گیری دادگاه اگرقاضی مصلحت دانست حضانت فرزند را به  مادر میدهد.

در مورد اینکه مصلحت بر اساس چه معیاری سنجیده میشود قانون سخنی نگفته اما معمولا بر اساس سلامت جسمی و روحی و توانایی تعلیم و تربیت سنجیده میشود.

هزینه ی نگهداری

منظور از هزینه ی نگهداری  نفقه ایی است که با در نظر گرفتن سن ؛ موقعیت و نیاز های اجتماعی تعیین میشود.بنابراین مادر نمیتواند اجرتی بابت از نگهداری  از مرد مطالبه کند.

این هزینه ها مربوط به خوراک ، پوشاک ، اثاث البیت و سایر وسایل ضروری مربوط به طفل خواهد بود.

نکته اینکه:

 در هر شرایطی که طفل حضانتش به مادر داده شود خرج و مخارج اوهمچنان با پدر خواهد بود.

اگرمادر خودداری کند از گرفتن این هزینه ها در هر زمان دیگری مجددا میتوان درخواست نماید برای پرداخت هزینه ها و در صورتی که پدر خودداری نماید از پرداخت مادر میتواند از طریق دادگاه او را ملزم به پرداخت کند.

از جمله مواردی که موجب سلب حق حضانت خواهد شد :

  • ازدواج مجدد مادر خواهد بود و حضانت  طفل به پدر داده میشودمگر اینکه پدر فوت شده باشد که در این حالت اگر مادر ازدواج مجدد کند حضانت همچنان با او خواهد بود.
  • بیماری واگیر دار که بیم سرایت به طفل باشددادگاه با رعایت مصلحت به دیگری حضانت را میدهد.
  • عدم مواظبت
  • انحطاط اخلاقی  که از مصادیق انحطاط اخلاقی عبارت است از:
  1. اعتياد زيان‌آور به الكل، مواد مخدر، قمار؛
  2. اشتهار به فساد اخلاقی و فحشا؛
  3. ابتلا به بيماري رواني به تشخيص پزشكي قانوني؛ 
  4. سوءاستفاده از طفل يا اجبار او به ورود به مشاغل ضداخلاقي مانند فساد، فحشا، تكدي‌گري، قاچاق؛
  5. تكرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف.

لازم به توضیح است که صرف ادعای این موارد کفایت نخواهد کرد و باید اثبات شود.

فوت والدین:

  • هر یک از والدین فوت شود حضانت به هر کدامی که در قید حیات هستند داده میشود.
  • هردو فوت شوند به جد پدری داده میشود
  • جد پدری هم فوت شده باشد الااقرب فی الاقرب انتخاب میشوند

حق ملاقات فرزندان

حق ملاقات بر اساس توافق طرفین تعیین میشود و اگر طرفین توافقی نکنند دادگاه این مسائل را تعیین خواهد کرد.

هرکدام از والدینی که حق حضانت را دارند موظف هستند طبق زمان و مکانی که تعیین شده فرزند را به دیگری تحویل دهد.حتی اگر پدر حضانت فرزند را داشته باشد و مادربه عنوان فرد فاسدالاخلاقی شناخته شده باشد باز هم ملزم است وسایل لازم را برای دیدن فرزند برای مادرش فراهم کند مگراینکه خود طفل علاقه ایی به دیدن مادرش نداشته باشد که در این صورت لزومی به اجبار او وجود ندارد.

فردی که حق ملاقات دارد به هیچ عنوان حق خروج از کشور را با فرزند را ندارد و در صورتی که طفل را برنگردانددادگاه او را ملزم به برگرداندن میکند و اگر خودداری کند محکوم به حبس خواهد شد.

همچنین است در مورد فردی که حضانت را بر عهده دارد اجازه ندارد فرزند را از محلی که تعیین شده خارج کند.

بر این اساس هر یک از طرفین که احساس کنند امکان این وجود دارد که ممکن است طرف مقابل از کشور به همراه فرزند خارج شود میتواند ممنوع الخروج کند آنان را.

واحد تحریریه گروه وکلای دادیار
مشاوره حقوقی رایگان با وکیل خانواده ۴۴۳۳۵۳۵۸-۰۲۱