عسر و حرج

با توجه به اثراتی که حفظ خانواده در اجتماع دارد و با توجه به شرع مقدس،قانونگذار با وضع قوانینی سعی در کاهش اختیارات زن و مرد در جدایی و در نهایت فروپاشی خانواده ها دارد.

هرچند اینطور برداشت می شود که در قانون ایران،مرد در طلاق اختیار بیشتری دارد اما باید گفت قانونگذار برای زن هم در این زمینه حقوقی را برشمرده است؛که از جمله ی آن حق درخواست طلاق از جانب زن در صورت "عسر و حرج " است.

"عسر و حرج" به معنی سختی و مشقت است.که چه در ازدواج دایم و چه موقت،هرگاه  تحمل سختی و مشقت (اعم از روحی،جسمی،مالی و غیره) خارج از تحمل باشد، زوجه میتواند با مراجعه به دادگاه خانواده و اثبات عسر و حرج ،مرد را اجبار

به طلاق کند.(در ازدواج موقت؛حکم به اجبار زوج ،به بذل مدت باقی مانده می شود و در صورت امتناع ،حکم به انحلال نکاح موقت می شود).

باید خاطر نشان کرد که معیار تشخیص سختی غیر قابل تحمل و فراتر از معمول،عرف است.و چون تحمل سختی امری نسبی است آنچه که در دادگاه باید به اثبات برسد تحقق یکی از مصادیق عسر و حرج برای زوجه است که در ادامه به ذکر چند مورد می پردازیم.

مواردی از مصادیق عسر و حرج که به صورت تمثیلی در قانون مدنی آوره شده،عبارتند از:

  1. ترک زندگی خانوادگی توسط شوهر،حداقل به مدت 6 ماه متوالی یا 9 ماه متناوب؛بدون عذر موجه.
  2. اعتیاد زوج به مواد مخدر و یا مشروبات الکلی بطوریکه به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و امتناع وی یا عدم امکان
    الزام وی به ترک آن در مدتی که به نظر پزشک لازم بوده یا بعد از ترک مجددا به مصرف آن روی آورد.
  3. محکومیت قطعی شوهر به حبس پنج سال یا بیشتر.
  4. ضرب و جرح یا فحاشی یا هرگونه سوء رفتار مستمر زوج که عرفا با توجه به وضعیت زن قابل تحمل نباشد.
  5. ابتلا شوهر به بیماری های صعب العلاج روانی یا مسری یا هر عارضه صعب العلاج دیگر که زندگی مشترک را مختل کند.مثل سارس یا ایدز.

در ادامه ی موارد ذکر شده باید ذکر شود که اگر زوجه بتواند موردی را هم غیر از موارد مذکور ثابت کند که باعث عسر و حرج اوست،با تشخیص دادگاه حکم به طلاق می شود.

همچنین زوجه می تواند در صورت اثبات عدم ایفای وظیفه ی زوجیت از طرف شوهر خود، نیز؛تقاضای طلاق کند. اما بر خلاف تصور برخی  افراد،صرف کراهت داشتن زوجه از زوج را نمی توان از موارد عسر و حرج برشمرد.بلکه تنها می تواند نوعی از طلاق را در بر داشته باشد به نام "طلاق خلع" که بدین صورت اتفاق می افتد که زوجه وقتی از زوج کراهت داشته باشد مالی را به زوج می دهد و در ازای آن طلاق می گیرد.

نوع طلاقی که ناشی از عسر و حرج است،باین نامیده می شود.به این معنی که زوج در ایام عده حق رجوع به زوجه را ندارد،زیرا اگر غیر از این بود که با رجوع زوج به زوجه و ورود به زندگی ،مشکلات دوباره بر زوجه تحمیل می شد و در واقع تمهید قانونگذار درمورد اعطای حق به زن در هنگام عسر و حرج در زندگی مشترک بی معنا جلوه می کرد.

واحد تحریریه گروه وکلای دادیار
مشاوره حقوقی رایگان با وکیل خانواده ۴۴۳۳۵۳۵۸-۰۲۱