عده چیست؟

تعریف عده

کلمه عده از ریشه عدد گرفته شده و به معنی شمارش می باشد. عده عبارت است از مدتی که زن پس از جدایی از شوهر، باید در حالت انتظار باشد و نمی تواند در این مدت با شخص دیگری ازدواج کند اعم از این که علت جدایی طلاق، فسخ نکاح، موت، بذل مدت یا انقضای آن باشد. در زمان عده، به زن نفقه تعلق می گیرد، یعنی باید کلیه هزینه های موضوع نفقه و محل زندگی مناسب برای او فراهم باشد. در زمان عده، اصولا مرد حق رجوع دارد. طبق ماده 1150 قانون مدنی (عده عبارت است از مدتی که تا انقضای آن زنی که عقد نکاح او منحل شده است نمی تواند شوهر دیگر اختیار کند.)

اقسام عده

عده طلاق و فسخ نکاح دائم

بر اساس ماده 1151، (عده طلاق و عده فسخ نکاح سه طهر است، مگر این که زن با اقتضای سن عادت زنانگی نبیند که در این صورت عده او سه ماه است.)

در طلاق باین عده وجود ندارد اما در طلاق رجعی، زن باید تا سه طهر (پاکی از عادت) بعد از طلاق منتظر بماند و با مرد دیگری ازدواج نکند. برای این که نگه داشتن عده لازم شود، باید در زمان ازدواج میان زن و مرد نزدیکی اتفاق افتاده باشد.

  • بر اساس عرف زنی که به سن 50 سال رسیده یائسه است. و اگر زنی ادعا می کند که قبل از 50 سالگی یائسه شده است باید این امر را ثابت نماید.
  • اگر در زمان عده، زن عادت نبیند باید به جای یک طهر، یک ماه عده نگه دارد. زنی که بعد از طلاق یائسه می شود هم همین شرایط را دارد.
  • در محاسبه عده، طهر نخست هم حساب می شود. هرچند مدتی از آن گذشته باشد.
  • عده زن حامل در طلاق و فسخ نکاح و یا بذل و انقضای مدت، تا زمان وضع حمل است. بر اساس ماده 1153 قانون مدنی، (عده طلاق و فسخ نکاحو بذل مدت و انقضای آن در مورد زن حامله تا وضع حمل است.) باید در نظر داشت که در صورت سقط هم مانند وضع حمل رفتار می شود.
  • شروع زمان عده از تاریخ اجرای صیغه طلاق است. چه زن نسبت به آن تاریخ آگاه باشد چه نباشد.

عده بذل یا انقضاء مدت در نکاح موقت یا فسخ نکاح موقت

در این حالت، عده دو طهر است. این مورد در ماده 1152 قانون مدنی پیش بینی شده است. بر اساس این ماده؛ (عده طلاق و فسخ نكاح و بذل مدت و انقضاي آن در مورد نكاح منقطع در غير حامل دو طهر است مگر اين كه زن با اقتضاي سن عادت زنانگي نبيند كه در اين صورت 45 روز است.)

عده نزدیکی به شبهه

در این حالت، عده مانند عده طلاق است. بر اساس ماده 1157 قانون مدنی، (زني كه به شبهه با كسي نزديكي كند بايد عده طلاق نگاه دارد.)

  • اگر زن شوهرداری با دیگری به شبهه نزدیکی کند، باید عده را نگه دارد و از نزدیکی با شوهر پرهیز کند.
  • بر اساس نظر دکتر کاتوزیان، در فرضی که نگاهداری دو عده طلاق یا وفات و وطی به شبهه بر زنی واجب می شود، تداخل آن دو مجاز است و ضرورتی ندارد که زن دو عده پیاپی و جداگانه نگاه دارد.

 عده وفات

عده وفات چهار ماه و ده روز است. عده وفات در ماده 1154 قانون مدنی مطرح شده است: (عده وفات چه در دائم چه در منقطع در هر حال چهار ماه و ده روز است ، مگر اینکه زن حامل باشد که در این صورت عده وفات تا موقع وضع حمل است، مشروط بر این که فاصله بین فوت شوهر و وضع حمل از چهار ماه و ده روز بیشتر باشد والا مدت عده همان چهار ماه و ده روز خواهد بود.)

  • تاریخ شروع عده وفات، فوت شوهر می باشد.
  • عده برای زنی که شوهر او غایب مفقوالاثر بوده و با حکم دادگاه طلاق می گیرد، همان عده وفات است. و زن باید از تاریخ طلاق، عده نگه دارد. این مورد در ماده 1156 قانون مدنی پیش بینی شده است: (زنی که شوهر او غایب مفقودالاثر بوده و حاکم او را طلاق داده باشد باید از تاریخ طلاق عده وفات نگاه دارد.)

زنانی که عده ندارند

  1. دختری که قبل از نه سالگی ازدواج می کند و قبل از نه سالگی هم جدا می شود، چه شوهر با او نزدیکی کرده باشد و چه نکرده باشد، عده ندارد.
  2. در حالتی که بعد از ازدواج، بدون این که نزدیکی انجام شود، طلاق واقع شود.
  3. زنی که یائسه شود.

کارشناس ارشد سرکار خانم فاطه آگهی
مشاوره حقوقی رایگان با وکیل خانواده ۴۴۳۳۵۳۵۸-۰۲۱