مالیات بر ارث

چرا باید مالیات بر ارث پرداخت کنیم؟

برای آنکه بتوانیم اموال متوفی را تقسیم کنیم و گواهی انحصار وراثت بگیریم ابتدائا میباسیت مالیات بر ارث را پرداخت نماییم و با در دست داشتن برگه مالیاتی شروع به اقدامات مربوط به گواهی انحصار وراثت نماییم.

برای اولین بار مبحث مالیات بر ارث درآبان ماه 1316در قانون مالیات بر ارث مطرح شده.

در بدو امر باید گفت هرگاه فردی فوت کند اموال او به وراث تعلق خواهد گرفت ، که البته در رابطه با وراثت و طبقات ارث بری در مبحث مربوط به ارث به تفصیل صحبت کرده ایم.

در سال 1336 در این قانون اصلاحاتی انجام شد.

چه اموالی مالیات بر آنها تعلق میگیرد؟

شامل اموال منقول و غیرمنقول میشود چه در داخل ایران چه در خارج ایران که الیته بعد از کسر کلیه دیون و هزینه های مبوط به کفن و دفن محاسبه میشود.

انواع مالیات بر ارث

در حال حاضر دو نوع مالیات بر ارث داریم:

  1. مالیات بر ماترک: مالیاتی که بر اموال به جا مانده از متوفی محاسبه میشود.
  2. مالیات بر سهم الارث: از سهم الارث هر طبقه با نرخ های خاص مالیات وصول میشود.

ماده 9 قانون مالیات بر ارث اشعار میدارد که:

طبقه اول

اگر سهم‌الارث هر یک از وراث ۳۰۰۰۰۰ ریال کمتر باشد از پرداخت مالیات معافند و در صورتی که از این مبلغ تجاوز نماید به ترتیب زیر مالیات‌محسوب می‌شود:

  • از ۳۰۰۰۰۱ ریال تا ۴۰۰۰۰۰ ریال نسبت به مازاد صدی سه.
  • از ۴۰۰۰۰۱ ریال تا ۵۰۰۰۰۰ ریال نسبت به مازاد صدی چهار.
  • از ۵۰۰۰۰۱ ریال تا ۶۰۰۰۰۰ ریال نسبت به مازاد صدی پنج.
  • از ۶۰۰۰۰۱ ریال تا ۷۰۰۰۰۰ ریال نسبت به مازاد صدی شش.
  • از ۷۰۰۰۰۱ ریال تا ۱۰۰۰۰۰۰ ریال نسبت به مازاد صدی هفت.
  • از ۱۰۰۰۰۰۱ ریال تا ۲۰۰۰۰۰۰ ریال نسبت به مازاد صدی هشت.
  • از ۲۰۰۰۰۰۱ ریال تا ۳۰۰۰۰۰۰ ریال نسبت به مازاد صدی نه.
  • از ۳۰۰۰۰۰۱ ریال تا ۵۰۰۰۰۰۰ ریال نسبت به مازاد صدی ده.
  • از ۵۰۰۰۰۰۱ ریال تا ۱۰۰۰۰۰۰ ریال نسبت به مازاد صدی پانزده.
  • از ۱۰۰۰۰۰۰۱ ریال به بالا نسبت به مازاد صدی بیست و پنج

طبقه دوم:

اگر سهم‌الارث هر یک از وراث طبقه دوم ۵۰۰۰۰ ریال یا کمتر باشد از پرداخت مالیات معافند و در صورتی که از این مبلغ تجاوز نماید تا سیصد هزارریال نسبت به مازاد پنجاه هزار ریال صدی سه از ۳۰۰۰۰۱ ریال به بالا نسبت به مازاد دو برابر نرخهای اول محسوب می‌گردد.

طبقه سوم:

نرخ مالیات سهم‌الارث طبقه سوم تا ۳۰۰۰۰۰ ریال بدون حداقل بخشودگی صدی چهار و نسبت به مازاد از ۳۰۰۰۰۱ ریال سه برابر نرخهای طبقه اول‌محسوب خواهد شد

موارد معافیت مالیات بر ارث

  1. بدهى متوفى به وراث طبقه اول مستند به مدارک قانونى که اصالت مدارک مورد تأييد هيئت حل اختلاف مالياتى قرار گيرد به استناد تبصره ماده ۱۹ قانون ماليات‌هاى مستقيم قابل کسر از ماترک خواهد بود. در مورد مهريه نفقه ايام عده‌تأييد هيئت مذکور لازم نيست.
  2. کسر ديون متوفى به وراث طبقه دوم و سوم علاوه بر تأييد هيئت فوق منوط به آن است که متوفى تا تاريخ فوت خود داراى وراث از طبقه ماقبل حسب مورد بوده باشد.
  3. از سهم‌الارث هر يک از وراث طبقه اول مبلغ دو ميليون ريال به‌عنوان معافيت کسر و مازاد بر نرخ ماده ۲۰ قانون مزبور مشمول ماليات خواهد بود.
  4. معافيت سهم‌الارث هر يک از وراث طبقه اول که کمتر از بيست سال سن داشته باشند و همچنين فرزندان اناث متوفى که تا حين‌الفوت متوفى شوهر اختيار نکرده‌اند به استناد تبصره يک ماده ۲۰ قانون مزبور به سه ميليون ريال افزايش خواهد يافت.
  5. در صورتى‌که وراث طبقه دوم کمتر از ۲۰ سال سن يا محجور يا معلول از کار افتاده و يا صرفاً به تحصيل اشتغال داشته و کمتر از ۲۵ سال تمام سن داشته باشد. سهم‌الارث آنها به استناد تبصره ۲ ماده ۲۰ قانون مزبور تا يک ميليون و پانصد هزار ريال معاف و مازاد به نرخ ماده ۲۰ مشمول ماليات خواهد بود.
  6. هرگاه کليه وراث از طبقه اول بوده و بين آنها عيال يا حداقل يک فرزند کمتر از ۲۰ سال يا محجور و يا معلول از کار افتاده و يا فرزند کمتر از ۲۵ سال سن و صرفاً مشغول تحصيل داشته باشد و اموال غيرمنقول متوفى منحصر به يک خانه يا آپارتمان مسکونى باشد جمع معافيت‌هاى سهم‌الارث وراث به استناد تبصره ۳ ماده ۲۰ قانون مزبور معادل ارزش خانه يا آپارتمان يا مبلغ بيست ميليون ريال هر کدام کمتر است افزايش مى‌يابد و اين در صورتى‌که جمع معافيت‌هاى سهم‌الارث معادل يا بيشتر از حد نصاب مذکور باشد اين معافيت تعلق نخواهد گرفت.
  7. وجوه بازنشستگى و وظيفه و پس‌انداز خدمت و بيمه‌هاى اجتماعى و نيز وجود پرداختى توسط مؤسسات بيمه يا بيمه‌گزار و يا کارفرما از قبيل بيمه عمر، خسارت فوت و همچنين ديه و مانند آنها حسب موردى‌که يک ماه و يا به‌طور مستمر به ورثه متوفى پرداخت مى‌گردد، به استناد بند يک ماده ۲۴ قانون مزبور از معافيت مالياتى برخوردار است.
  8.  اموالى که براى سازمان‌ها و مؤسسات دولتي، نهادهاى عمومى غيردولتى و مؤسسات عام‌المنفعه و موقوفات عام‌(بندهاى ۱، ۲ و ۴ امور مربوط به بند ۳ ماده ۲ قانون مزبور) مورد وقف يا نذر يا حبس يا وصيت واقع گردد به شرط تأييد سازمان‌ها و مؤسسات مذکور و در مورد انجام امور مذکور در بند ۳ ماده ۲ اين قانون به شرط آنکه دولت يا شهردارى‌ها يا مراجعى که مورد قبول دولت باشد در اجراء آن حق نظارت داشته باشند به استناد بند ۳ ماده ۲۴ قانون از معافيت مالياتى برخوردار است.
  9. صد در صد سپرده‌هاى متوفى نزد بانک‌هاى کشور و ثبت آنها در خارج از کشور و همچنين ۵۰ درصد ارزش سهام متوفى در شرکت‌هائى که سهام آنها طبق قانون مربوط از طرف هيئت پذيرش براى معامله در بورس اوراق بهاءدار قبول شده باشد و ۴۰ درصد ارزش سهام متوفى در شرکت‌هاى سهامى عام توليدي، صنعتى و معدنى و شرکت‌هاى تعاونى توليدى و صنعتى و معدنى به استناد بند ۴ ماده ۲۴ قانون مزبور از معافيت مالياتى برخوردار است
  10. وراث طبقه اول و دوم نسبت به اموال شهداى انقلاب اسلامى مشمول ماليات بر ارث موضوع اين فصل نخواهند بود. به شرط آنکه شهادت به تأييد يکى از نيروهاى مسلح ج ا.ا و يا بنياد شهيد انقلاب اسلامى حسب مورد صورت گيرد. (ماده ۲۵ قانون م م)

مدارک مورد نیاز برای اقدام به پرداخت مالیات بر ارث

  • رونوشت یا تصویر گواهی شده كلیه اوراقی كه مثبت حق مالكیت متوفی نسبت به اموال و حقوق مالی بشود.
  • ملک: سند مالكیت، گواهی پایان كار ساختمان یا قبض پرداخت عوارض نوسازی
  • اتومبیل : سند مالكیت
  • محل كسب: سند مالكیت یا سند اجاره و پروانه كسب
  • سهام شركت: برگه سهام و مدارک متعلق به شركت
  • اسناد مربوط به وجوه نقد نزد بانكها و موسسات اعتباری و سپرده گذاریها
  • رونوشت یا تصویر گواهی شده اسناد مربوط به بدهی و مطالبات متوفی
  • رونوشت یا تصویر گواهی شده آخرین وصیت نامه متوفی اگر وصیت نامه موجود باشد.     
  • گواهی فوت
  • تصویر شناسنامه كلیه وراث و متوفی
  • تسلیم اظهارنـامه با مشخصات مذكور از طرف یكی از وراث ، سالب تكلیف سایر ورثه می گردد.

ضمانت اجرا ی عدم پرداخت مالیات

جریمه ایی معادل 5% مالیات متعلق باید بپردازد.

متن زیر جایگزین ماده ۱۷ قانون مالیات‌های مستقیم می‌شود و مواد ۱۹، ۲۰ و ۲۲ و مواد ۲۷ تا ۳۲ و تبصره‌های آن حذف می‌شود:  
 
ماده ۱۷_اموال و دارایی‌هایی که در نتیجه فوت شخص اعم از فوت واقعی یا فردی انتقال می‌یابد، به شرح زیر مشمول مالیات می‌باشد: 

  1. نسبت به سپرده‌های بانکی، اوراق مشارکت و سایر اوراق بهادار به استثنای موارد مندرج در بند ۲ این ماده و سودهای متعلق به آن‌ها و همچنین سود سهام و سهم الشرکه تا تاریخ ثبت انتقال به نام وارث و یا پرداخت و تحویل به آن‌ها به نرخ سه درصد
  2. نسبت به سهام و سهم الشرکه و حق تقدم آن‌ها ۱. ۵ برابر نرخهای مذکور در تبصره ۱ ماده ۱۴۳ و ماده ۱۴۳ مکرر این قانون طبق مقررات مذبور در تاریخ ثبت انتقال به نام وارث 
  3. نسبت به حق الامتیاز و سایر اموال و حقوق مالی که در بندهای مذکور به آن‌ها تصریح نشده است به نرخ ۱۰ درصد ارزش روز در تاریخ تحویل یا ثبت انتقال
  4. نسبت به انواع وسایل نقلیه موتوری، زمینی، دریایی و هوایی به نرخ دو درصد بهای اعلامی توسط سازمان امور مالیاتی کشور در تاریخ ثبت انتقال به نام وارث 
  5. نسبت به اموال و حق واگذاری محل ۱. ۵ برابر نرخ‌های مذکور در ماده ۵۹ این قانون به ماخذ ارزش معاملاتی املاک و یا به ماخذ ارزش روز حق واگذاری، حذف مورد، در تاریخ ثبت انتقال به نام وارث 
  6. نسبت به اموال و دارایی‌های متعلق به متوفی ایرانی که در خارج از کشور واقع شده است، پس از کسر مالیات بر ارثی که از آن بابت به دولت محل وقوع اموال و دارایی‌ها پرداخت شده است، به نرخ ۱۰ درصد ارزش ماترک که ماخذ محاسبه مالیات بر ارث در کشور محل وقوع مال قرار گرفته است.  
    در صورت عدم شمول مالیات و ارث در کشور مذبور به ماخذ ارزش روز انتقال یا تحویل به نام وارث  
  7. محاسبه و اخذ مالیات بر ارث در مورد متوفیان قبل از ابلاغ این قانون اعم از اینکه پرونده مالیاتی برای آن‌ها تشکیل شده یا نشده باشد، مشمول حکم این ماده نخواهد بود.

تبصره ۱_نرخ‌های مذکور در این ماده مربوط به وراث طبقه اول است. در صورتی که وراث طبقات دوم و سوم باشند، نرخ‌های مذکور در این ماده به ترتیب ۲ و ۴ برابر خواهد شد. 

تبصره ۲_در صورتی که متوفی و وارث طبقه خارجی باشند اموال و دارایی‌های متوفی که در ایران واقع شده‌اند، مشمول مالیات به نرخ وارث طبقه اول خواهد بود.

تبصره ۳_در مواردی که وارث سهم خود را از اموال موضوع بندهای ۲، ۴ و ۵ این ماده را به اشخاص ثالث و یا وارث دیگر انتقال دهند علاوه بر مالیات بر ارث به شرح این فصل مشمول مالیات طبق مقررات حصول مربوط خواهند بود. 

تبصره ۴_حقوق ناشی از عقود اجاره به شرط تملیک به بانک‌ها و سایر نهادهای مالی و اعتباری نسبت به عرصه و اعیان املاک براساس ارزش معاملاتی در تاریخ ثبت انتقال به نام وارث محاسبه خواهد شد.

واحد تحریریه گروه وکلای دادیار
مشاوره حقوقی تلفنی رایگان با وکیل انحصار وراثت ۴۴۳۳۵۳۵۸-۰۲۱

Share