وقف

ماده 55 قانون مدنی در خصوص تعریف وقف اذعان دارد:

وقف عبارت است از اینکه عین مال حبس و منافع آن تسبیل گردد به این معنی که نقل و انتقال مال متوقف و استفاده از منافع برای عموم و یا برخی از افراد امکان پذیر می شود.

عقد وقف دارای شرایطی است که عبارت است از:

  1. واقف باید مالک عین موقوفه باشد(ماده 57ق.م)
  2. مالی را می توان وقف که با بقاء آن بتوان از منافعش بهره مند شد بنابر این وقف مال تلف شدنی صحیح نمی باشدماده(ماده 58 ق.م)
  3. وقف باید برای امور مشروع صورت گیرد(ماده 60 ق.م).

شخصی که وقف بر او شده است موقف علیه نامیده می شود می تواند خاص باشد یا عام.

موقوف علیه خاص یعنی اولاد و بستگان در وقف عام همه یا بخشی از افراد جامعه از آن استفاده می کنند(ماده56ق.م).

اداره ی اموال موقوفه بر عهده ی متولی یا و ناظر است.

واقف می تواند در جریان وقف برای اموال متولی تعیین کند بنابر این پس از محقق شدن وقف دیگر نمی توان متولی تعیین کرد.

واقف می تواند شخصا اداره ی اموال را تا قبل از احقاق وقف بر عهده گیرد اگر شخصی سمت تولیت را پذیرفت دیگر حق استعفا ندارد.

اگر در وقف نامه قید شده باشد که در صورت تعدی و تفریط و خیانت در امانت متولی، واقف یا حاکم می تواند او را عزل کند در غیر این صورت عزل وی امکان پذیر نمی باشد(ماده 79 ق.م).

سمت تولیت را نمی توان واگذار کرد برای مثال اگر پدری تولیت بر اموال مشخصی  را بر عهده دارد نمی تواند آن را به پسر خود واگذار نماید.

اگر در وقفنامه صرفا تاکید نشده باشد که اداره ی امور را تنها متولی انجام دهد وی می تواند وکیلی برای انجام امور اختیار کند(ماده 83ق.م).

دستمزد متولی آن است که برای وی در وقفنامه مشخص شده است واگر مبلغی ذکر نشده باشد به متولی اجرت المثل تعلق می گیر واقف در صورتی که خودش متولی وقف باشد می تواند اجرتی برای خود در نظر گیرد.

اگر یک یا چند نفر به عنوان متولی انتخاب شوند اداره ی امور باید با نظر تمامی آنها صورت پذیرد در غیر این صورت عملشان  در اصطلاح حقوقی عنوان فضولی به خود می گیرد. ناظر شخصی است که نظارت به کار متولی را بر عهده دارد.

یکی از مهمترین وضایف متولی نگهداری از اموال موقفه است اگر هزینه ای برای تعمیر و نگهداری در وقف نامه مشخص شده باشد باید طبق آن عمل نمود  و الا این کار مطابق نظر متولی انجام می پذیرد.

ممکن است مال وقفی بین دو نفر مشاع باشد لازم به ذکر است که افراز اموال وقفی بلامانع است.

در وقف باید عین مال باقی بماند تا بتوان از منافع آن بهره مند شد  اما اگر به طور مثال مال خانه ای است که در اثر گذشت زمان دیگر غیر قابل سکونت باشد پولی را که از طریق  فروش آن به دست می آید  همان ویژگی وقف را داراست که تحقق این امر شامل قواعدی است یعنی در صورت های ذیل تنها می توان برای فروش عین موقوفه اقدام نمود:

  1. خراب شدن مال موقوفه( اگر قسمتی از مال موقوفه خراب شود تنها فروش همان قسمت جایز است)
  2. ترس از خراب شدن مال موقوفه به نحوی که آبادانی آن ممکن نباشد یا شخصی حاضر به آبادانی آن نگردد.
  3. اختلاف بین موقوف علیهم به گونه باشد که موجب خونریزی و قتل گردد.(مواد 88 و 349 ق.م)

واحد تحریریه گروه وکلای دادیار
مشاوره حقوقی رایگان با وکیل ملکی ۴۴۳۳۵۳۵۸_۰۲۱

Share