لزوم یا جواز عقد رهن

آقای فرهنگ برای سرمایه گذاری در یک پروژه ساختمانی نیاز به مبلغ 100 میلیون تومان وجه نقد دارد. خانم شریفی  تقبل می نماید که مبلغ فوق را به ایشان پرداخت نماید و در مقابل برای تضمین طلب، آقای فرهنگ 2 دانگ از ملک مسکونی خود را در رهن خانم شریفی قرار دهد. خانم شریفی با دفتر حقوقی گروه وکلای دادیار تماس گرفت و می خواست از حقوق قانونی خود در این قرارداد مطلع شود. سؤال اصلی او این بود که:

  • در صورت فوت آقای فرهنگ (راهن) وضعیت عقد رهن به چه صورت است؟
  • فوت خانم شریفی (مرتهن) چه تأثیری بر عقد رهن دارد؟
  • آیا هر کدام از طرفین عقد رهن هر زمان که بخواهند می توانند این عقد را فسخ کنند؟

برای پاسخ دادن به این پرسش لازم است ابتدا توضیح مختصری در مورد عقد لازم و جایز داده شود:

عقود به اعتبار دوام آن ها به عقد لازم و عقد جایز تقسیم می شوند.

  • عقد لازم: عقد لازم، عقدي است كه هيچ يك از دو طرف عقد حق برهم زدن آن را ندارند، مگر در مواردی که حق فسخ در نظر گرفته شده باشد.
  • عقد جايز: عقد جایز، عقدي است كه هر يك از طرفين عقد در هر زمان كه بخواهند مي توانند آن را برهم زنند. عقد جایز بر خلاف عقد لازم، با فوت، سفه و یا جنون هر يك از طرفين از بین می رود.

حال می خواهیم بررسی نماییم که عقد رهن لازم است یا جایز:

بر اساس ماده 787 قانون مدنی:

«عقد رهن نسبت به مرتهن جائز و نسبت به ‌راهن لازم است و بنابراین مرتهن می‌تواند هر وقت بخواهد آن را بر هم زند ولی راهن ‌نمی‌تواند قبل از این که دین خود را ادا نماید و یا به نحوی از انحاء قانونی از آن بری شود رهن را مسترد دارد.»

بنابراین، عقد رهن نسبت به خانم شریفی (مرتهن) جایز است و او هر زمان که بخواهد می تواند این قرارداد را فسخ کند. ولی برای آقای فرهنگ (راهن) لازم است و او حق برهم قرارداد را ندارد، مگر در مواردی که حق فسخ در نظر گرفته شده باشد.

طبق ماده 788 قانون مدنی:

«به موت راهن یا مرتهن رهن منفسخ نمی‌شود ولی در صورت فوت مرتهن، راهن می‌تواند تقاضا نماید که رهن به تصرف شخص ثالثی که ‌به تراضی او و ورثه معین می‌شود داده شود. در صورت عدم تراضی شخص مزبور از طرف حاکم معین می‌شود.»

بنا بر مواد مذکور، عقد رهن پس از فوت آقای فرهنگ (راهن) و خانم شریفی (مرتهن) از بین نمی رود و اعتبار آن باقیست. و ورثه هر یک که فوت کرد، قائم مقام متوفی می باشد و کلیه حقوق و تعهدات ناشی از عقد رهن فوق به آن ها منتقل می گردد.

کارشناس ارشد سرکار خانم فاطمه آگهی
مشاوره حقوقی رایگان با وکیل ملکی ۴۴۳۳۵۳۵۸_۰۲۱

Share