توقیف اموال

در امور مدنی وقتی که رأی صادر می شود ، تشریفات خاصی بوسیله دایره اجرای احکام اجرا می شود ولی باید توجه داشت که وقتی رأی صادر می شود نباید پنداشت که کار تمام است بلکه تا زمانی که رأی اجرا نشده باشد نمی توان با خیال راحت گفت که کاربه  اتمام رسیده است.

وقتی که رأی صادر می شود تا 10 روز به محکوم فرصت داده می شود که داوطلبانه رأی را اجرا کند ولی اگر محکوم به اختیار خود رأی را اجرا نکند تنها راهی که وجود دارد  متوسل شدن به قوای دولتی برای اجرا است ،که محکوم له باید درخواست صدور اجراییه بدهد چرا که دادگاه رأی را به اجرا نمی گذارد بلکه حتماً باید دادخواست تقدیم دادگاه شود.

برگه اجراییه که توسط دادگاه تنظیم می شود به محکوم ابلاغ می شود و وقتی که رأی ابلاغ می شود از آن روز مهلت اجرای دادوطلبانه برای محکوم شروع می شود ولی اگر محکوم رأی را داوطلبانه اجرا نکرد ، مأمور اجرا موظف است پس از درخواست توقیف ،اقدام به توقیف اموال شخص محکوم کند ولی باید متذکر شویم که اگر اموال محکوم در حوزه دادگاه دیگری باشد دادگاه توقیف از اجرای احکام دادگاهی که اموال در حوزه ی آن است درخواست می کند.

ولی باید توجه داشت که اجرای احکام نباید کل اموال محکوم را درخواست کند بلکه فقط اموالی که معادل محکومیت محکوم است توقیف می شود البته در برخی موارد مالی توقیف می شود که ارزش آن از محکومیت محکوم بیشتر است برای مثال برای یک بدهی 10 میلیون تومانی امکان دارد که یک خودرو سمند توقیف شود در این حالت از آن جا که ماشین را نمی توان تجزیه کرد بنابراین کل ماشین به خاطر بدهی 10 میلیون تومانی توقیف می شود  البته عکس این موضوع نیز صحت دارد یعنی امکان دارد برای بدهی 50 میلیونی یک خودرو سمند توقیف شود که مابقی بدهی از بقیه اموال محکوم توقیف می شود  .

تبدیل مال توقیف شده

وقتی که از شخص محکوم مالی توقیف می شود و آن مال یکی از اموال ضروری شخص باشد محکوم به فکر آن می افتد که مال را با مال دیگری جایگزین کند که اصطلاحاً به آن تبدیل تأمین می گویند یکی از تبعاتی که توقیف مال دارد این است که مال توقیف شده را نمی توان انتقال داد که اگر آن مال را منتقل کنیم آن مال باطل و بدون اثر است ولی اگر نسبت به مال توقیف شده  پس از توقیف تعهدی به عمل آید که به ضرر محکوم له باشد فقط در صورتی نافذ است که شخص محکوم له رضایت داشته باشد. برای تبدیل در قانون شرایطی اعمال شده است به این طریق که برای تبدیل تأمین هر یک از دو طرف حکم می تواند یک بار تقاضای تبدیل مال توقیف شده را بنماید که این تقاضا را باید تا قبل از شروع عملیات راجع به فروش انجام دهند البته به شرطی که مالی که قراراست به جای مال توقیف شده ،توقیف شود از حیث ارزش و سهولت  فروش کمتر از آن مال نباشد .

اموال غیر قابل توقیف

برای این که نتوان مالی را توقیف کرد باید آن مال جزء مستثنیات دین باشد برای مثال دادگاه نمی تواند منزلی را که شخص محکوم در آن ساکن است را توقیف کند چرا که محکوم در آن جا سکونت دارد و در صورت توقیف ، او محل سکونت خود را از دست می  دهد در واقع اجرای حکم نمی تواند شرایط زندگی را برای محکوم سخت و غیر قابل تحمل کند بنابراین می توان گفت مستثنیات دین اموالی هستند که قابل توقیف نیستند که مطابق ماده 65 قانون اجرای احکام مدنی مستثنیات عبارتند از : لباس و اشیایی که برای رفع حوائج ضروری شخص محکوم علیه و خانواده او لازم است ،آذوقه مورد نیاز برای یک ماه محکوم و خانواده او ،وسایل و ابزار کار محکوم و اموالی که طبق قانون غیرقابل توقیف هستند .

توقیف اموال منقول و غیر منقول

شخص می تواند هم اموال منقول محکوم  و هم اموال غیر منقول محکوم را توقیف نماید که در ابتدا در ارتباط با مال منقول توضیح مختصری خواهیم داد.

توقیف مال منقول

مال منقول به مالی گفته می شود که بدون این که به آن مال و یا به محلی که در آن قرار دارد آسیبی وارد آید می توان آن را جابجا کرد که از جمله می توان به خودرو اشاره نمود.برای توقیف مال منقول در ابتدا مامور اجرا محکوم را از توقیف مطلع می کند .از آن جایی که امکان دارد حضور محکوم موجب تأخیر و یا از بین رفتن مال بشود مأمور می تواند حتی قبل از اظلاع دادن به محکوم مال منقول او را توقیف نماید و فوراً اقدام خود را به محکوم علیه اطلاع دهد.

برای توقیف اموال منقول باید شاهد وجود داشته باشد که در صورت امکان،مأمور اجرا می تواند دو نفر از معتمدین محل را به عنوان شاهد برای توقیف مال منقول به همراه خود به محل توقیف ببرد باید توجه داشت اگر محلی که مال منقول در آن جا قرار دارد توسط محکوم بسته شده باشد و محکوم در را به روی مأمور اجرا باز نکند و یا اصلاً محکوم در آن جا نباشد مأمور اجرا می تواند به همراه نماینده مدعی العموم آن محل را توقیف نماید. که در صورت اجرا مأمور اجرا موظف است گزارش کاملی از نحوه به اجرا گذاشتن مال تهیه کند از قبیل رنگ ماشین ، مدل ، و .... پس از اتمام صورت جلسه ، باید توسط حاضرین امضا شود اگر هر اتفاقی در حین اجرا بیافتد مأمور اجرا موظف است آن را در صورت جلسه درج کند برای مثال امکان دارد در حین اجرا فردی مدعی مالکیت مال منقول باشد که این مورد باید در صورتجلسه ذکر شود .

توقیف اموال غیرمنقول

اموال غیرمنقول اموالی هستند که برخلاف اموال منقول قابل جابجایی نیستند وقتی که شخص محکوم له اموال غیرمنقول محکوم را برای توقیف معرفی می کند قسمت اجرا موظف است ان مال را توقیف نماید و مراتب را به اداره ثبت اعلام کند که اداره ثبت مشخص نماید که ملک به نام اوست و یا خیر که اگر ملک توقیف شده  به نام محکوم باشد اداره ثبت مراتب را در دفتر ثبت املاک ذکر می کند ولی اگر ملک توقیف شده در جریان ثبت باشد در پرونده ثبتی این موضوع را ذکر می کند و به قسمت اجرا اطلاع می دهد ولی اگر ملک به نام محکوم نباشد اداره ثبت این موضوع را به قسمت اجرا اطلاع می دهد ولی باید توجه داشت که اگر مال غیرمنقول اصلاً سابقه ثبتی نداشته باشد در صورتی می توان آن را توقیف نمود که شخص محکوم در آن جا تصرف مالکانه داشته باشد نکته این که در ارتباط با مال غیرمنقول قابل ذکر است این که وقتی مالی توقیف می شود فقط عین مال توقیف می شود ولی منافع آن غیرقابل توقیف است برای مثال وقتی آپارتمانی توقیف می شود نمی توان سکنه را مجبور به خالی کردن از آپارتمان کرد چرا که سکونت در آپارتمان از منافع آن است.

باید متذکر شویم که مأمور اجرا توقیف اموال غیرمنقول را به همراه کارشناس اموال غیرمنقول انجام می دهد که این کارشناس مشخصات مال مذکور را تعیین کرده و آن را قیمت گذاری می کند این اقدامات کارشناس برای این است که مال غیرمنقول توقیف شده را نتوان منتقل کرد و بعد از انجام مراحل توقیف اموال غیرمنقول ملک توقیف شده به مالک آن تحویل داده می شود چرا که مالک می تواند از منافع آن استفاده نماید .

نکات توقیف اموال

  1. وقتی که مال در تصرف شخص دیگری به جز مالک باشد و یا در مسیر توقیف مال مشکلاتی از این قبیل پیش آید راه های فوق العاده توقیف اعمال می شود برای مثال وقتی که مال منقولی در تصرف شخصی به غیر از مالک باشد و متصرف نسبت به آن مال ادعای مالکیت داشته باشد آن مال به عنوان مال محکوم توقیف نمی شود ولی اگر خلاف ادعای متصرف ثابت شود و مشخص شود که او دروغ گفته ومال متعلق به محکوم است به خاطر توقیف نشدن مال مذکور به خاطر ادعای دروغ او ،مسئول جبرای خسارت به محکوم له است .
  2. اگر مال منقولی که باید توقیف شود در محلی غیر از محل سکونت محکوم یافت شود این مال در صورتی توقیف می شود که قرائن و دلایل کافی برای احراز مالکیت محکوم وجود داشته باشد.
  3. وقتی که توقیف اموال منزل داده می شود اصولاً به این شکل عمل می شود که اموالی که اصولاً مورد استفاده اختصاصی زن است اموال زن و آنچه مورد استفاده اختصاصی مرد است اموال مرد به شمار می رود و مابقی آنان مشترک میان زن و شوهر است مگر این که خلاف آن ثابت شود .
  4. در میان اموالی که باید توقیف شود امکان دارد اموالی وجود داشته باشد که قابل ضایع شدن باشند که با توجه به این که توقیف این اموال باعث کسر فاحش قیمت این اموال می شود از طریق مزایده به فروش می رسند .
  5. وقتی که مالی باید توقیف شود و آن مال از طرف محکوم دست شخص ثالثی به امانت سپرده باشد شخص ثالث نباید مال مذکور را به محکوم پس بدهد بلکه باید مطابق قانون آن را تحویل مأمور اجرا دهد که در غیر این صورت مشمول جبران خسارت به محکوم له است.

واحد تحریریه گروه وکلای دادیار
مشاوره حقوقی رایگان با وکیل ملکی ۴۴۳۳۵۳۵۸_۰۲۱

Share